Najważniejsze odmiany berylu to szmaragd i akwamaryna, znane od stuleci. Egipskie kopalnie szmaragdów istnieją od 1650 przed Chr. Piękne heksagonalne kryształy berylu są znajdowane w pegmatytach i łupkach krystalicznych w Brazylii, Rosji i innych krajach. Najpiękniejsze szmaragdy, jak te w brytyjskich klejnotach koronnych, pochodzą z Kolumbii. Spotyka się je w żyłach kalcytowych i pirytowych. Szmaragdy bez wad są rzadkie, normalnie zawierają drobne skazy lub wtrącenia mineralne, które nie obniżają wartości kamienia, ale są koronnym dowodem jego naturalnego pochodzenia.

Czysty beryl jest bezbarwny. Swe kolory kamienie szlachetne zawdzięczają zanieczyszczeniom, np. manganowi powodującemu różowość morganitów. Zielonkawoniebieskie kryształy akwamaryny są często ogrzewane dla uzyskania mocniejszej, niebieskiej barwy.